Ngày 23/10/2026, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố Hồ Chí Minh (HUFO), Hội Hữu nghị Việt Nam – Đông Nam Á Thành phố Hồ Chí Minh (VAFA) và Khoa Đông phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp tổ chức tọa đàm về văn hóa, đối ngoại nhân dân và tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN hướng đến Tầm nhìn 2045. Chương trình quy tụ các nhà ngoại giao, chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện các tổ chức hữu nghị, giảng viên, học viên và sinh viên, tạo diễn đàn trao đổi về vai trò của văn hóa và đối ngoại nhân dân trong việc xây dựng một Cộng đồng ASEAN gắn kết, bao trùm và phát triển bền vững.
Toàn cảnh buổi tọa đàm
Tọa đàm được tổ chức trong bối cảnh ASEAN đang bước vào giai đoạn phát triển mới, triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng đến xây dựng một cộng đồng tự cường, năng động, sáng tạo, bền vững và lấy người dân làm trung tâm. Đặc biệt, tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 155/QĐ-TTg ngày 20/01/2026, phê duyệt Chương trình hành động thực hiện Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN tại Việt Nam giai đoạn 2026–2035.
Ông Hồ Xuân Lâm, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại buổi tọa đàm
Phát biểu tại tọa đàm, ông Hồ Xuân Lâm, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố cho rằng, việc thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 tại Kuala Lumpur năm 2025 thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển: xây dựng một ASEAN có khả năng tự cường trước biến động, năng động trước cơ hội, đoàn kết trong đa dạng và lấy người dân làm trung tâm. Tuy nhiên, để hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2045, những cam kết ở cấp độ Chính phủ cần được chuyển hóa thành các giá trị cụ thể trong đời sống xã hội bởi sức mạnh của ASEAN không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, vị thế quốc tế hay số lượng các thỏa thuận hợp tác, mà còn được thể hiện qua mức độ tin cậy, thấu hiểu và gắn bó giữa người dân các quốc gia thành viên – đó chính là chiều sâu nhân văn và cũng là yêu cầu mang tính chiến lược của Tầm nhìn ASEAN 2045.
Lãnh đạo Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố nhấn mạnh, cần xác định văn hóa và đối ngoại nhân dân là những nguồn lực chiến lược trong xây dựng Cộng đồng ASEAN; góp phần kiến tạo lòng tin, sự đồng thuận và nền tảng xã hội cho hợp tác bền vững. Văn hóa không chỉ là những di sản cần bảo tồn hay những giá trị được giới thiệu thông qua các chương trình giao lưu. Văn hóa còn là năng lực đối thoại, khả năng kết nối giữa những cộng đồng khác biệt, là nguồn lực giúp giảm thiểu định kiến và tăng cường sự thấu hiểu.
Chung quan điểm, Tiến sĩ Phan Thanh Định, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho rằng, hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN không chỉ đứng trước yêu cầu tăng cường năng lực thích ứng và phát triển bền vững, mà còn phải làm sao để một cộng đồng rất đa dạng về lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ và tôn giáo có thể ngày càng gắn kết, trong khi vẫn tôn trọng và phát huy sự khác biệt.
Tiến sĩ Phan Thanh Định, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phát biểu tại buổi tọa đàm
Theo Tiến sĩ Phan Thanh Định, văn hóa và ngoại giao nhân dân có vai trò đặc biệt. Văn hóa tạo nền tảng cho sự hiểu biết; ngoại giao nhân dân chuyển sự hiểu biết ấy thành kết nối, tin cậy và hợp tác giữa con người với con người. Tọa đàm hướng tới việc làm rõ nội dung phát huy đa dạng văn hóa như một nguồn lực của Cộng đồng ASEAN; nâng cao vai trò của ngoại giao nhân dân trong xây dựng lòng tin và kết nối cộng đồng; mở rộng sự tham gia của thế hệ trẻ vào các mạng lưới giao lưu, sáng tạo và hợp tác khu vực.
Với định hướng gắn đào tạo và nghiên cứu khoa học với phục vụ cộng đồng, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tiếp tục phát huy thế mạnh của các ngành khoa học xã hội và nhân văn trong nghiên cứu văn hóa, con người và các vấn đề phát triển khu vực. Trong đó, Khoa Đông phương học đóng vai trò tích cực trong kết nối học thuật, giao lưu văn hóa và mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác ASEAN.
Mở đầu nội dung chuyên môn, PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân – Trưởng khoa Đông phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM; Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Đông Nam Á Thành phố Hồ Chí Minh trình bày tham luận “Văn hóa và đối ngoại nhân dân: Kết nối cộng đồng, vun đắp bản sắc ASEAN”.
PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân – Trưởng khoa Đông phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM; Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Đông Nam Á Thành phố Hồ Chí Minh trình bày tham luận
Từ góc nhìn nhân học và nghiên cứu khu vực, tham luận khẳng định văn hóa không chỉ là biểu hiện của bản sắc dân tộc mà còn là nguồn lực quan trọng trong việc kiến tạo lòng tin, thúc đẩy sự thấu hiểu và tăng cường gắn kết giữa các cộng đồng. ASEAN là một không gian đa dạng về ngôn ngữ, tôn giáo, tín ngưỡng, lịch sử và phong tục, nhưng chính sự đa dạng ấy, khi được nhìn nhận bằng tinh thần tôn trọng và đối thoại, có thể trở thành nền tảng cho một bản sắc khu vực vừa thống nhất vừa đa dạng.
Thông qua những trải nghiệm thực tiễn trong hoạt động giao lưu văn hóa và đối ngoại nhân dân, PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân nhấn mạnh rằng những kết nối bền vững không nhất thiết bắt đầu từ các chương trình quy mô lớn, mà có thể hình thành từ những cuộc gặp gỡ, bữa ăn, trang phục truyền thống, nghệ thuật, trò chơi và sự trân trọng dành cho di sản văn hóa của nhau.
Bên cạnh ba kế hoạch chiến lược tương ứng với ba trụ cột của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN còn có một kế hoạch chiến lược riêng về Kết nối ASEAN (ASEAN Connectivity), thể hiện vai trò quan trọng của kết nối trong tiến trình phát triển của khu vực. Kết nối không chỉ là những tuyến giao thông, dòng chảy thương mại hay cơ chế hợp tác, mà còn là sự hiểu biết và gắn bó giữa con người với con người. Nếu ASEAN thực sự hướng tới một cộng đồng lấy người dân làm trung tâm, thì mỗi người dân cần cảm nhận được rằng mình có một vị trí và có thể đóng góp vào tương lai chung ấy. “Văn hóa giúp chúng ta nhận ra nhau. Đối ngoại nhân dân giúp chúng ta đến gần nhau. Và những kết nối giữa con người với con người góp phần tạo nên sức bền của Cộng đồng ASEAN” – bà Phan Thị Hồng Xuân nhấn mạnh.
Bà Querobine D. Laccay, Tổng Lãnh sự Cộng hòa Philippines tại Thành phố Hồ Chí Minh trình bày tham luận
Trong các bài tham luận của mình, bà Querobine D. Laccay, Tổng Lãnh sự Cộng hòa Philippines tại Thành phố Hồ Chí Minh và ông Firdauz Othman, Tổng Lãnh sự Malaysia tại Thành phố Hồ Chí Minh đã chia sẻ những nội dung cốt lõi về Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN đến năm 2045; quan điểm và những định hướng lớn của Malaysia, Philippines – những quốc gia giữ vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2025 và 2026 về nỗ lực xây dựng Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động và lấy người dân làm trung tâm.
Ông Firdauz Othman, Tổng Lãnh sự Malaysia tại Thành phố Hồ Chí Minh trình bày tham luận
Thành công của tọa đàm là kết quả của sự phối hợp, đồng hành và hỗ trợ tích cực từ nhiều cơ quan, đơn vị và cá nhân. Ban Tổ chức trân trọng cảm ơn sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban Giám hiệu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố Hồ Chí Minh; Hội Hữu nghị Việt Nam – Đông Nam Á Thành phố Hồ Chí Minh; sự tham gia và chia sẻ của các cơ quan đại diện ngoại giao, các diễn giả, chuyên gia, nhà nghiên cứu cùng quý đại biểu.
Tọa đàm khép lại nhưng tiếp tục mở ra những cơ hội hợp tác, kết nối và phát triển các sáng kiến mới giữa cơ sở giáo dục, tổ chức hữu nghị, cơ quan ngoại giao và cộng đồng. Từ những trao đổi học thuật đến các trải nghiệm văn hóa và sáng kiến thực tiễn, chương trình góp phần khẳng định vai trò của văn hóa và đối ngoại nhân dân như những nhịp cầu bền vững kết nối các quốc gia, các dân tộc và các thế hệ trong khu vực.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm thể hiện sự đoàn kết, hữu nghị giữa các nước trong ASEAN
Hướng đến Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, một ASEAN gắn kết và phát triển bền vững cần được xây dựng không chỉ bằng những chiến lược và cam kết chung, mà còn bằng sự tham gia chủ động, trách nhiệm và sáng tạo của mỗi người dân. Chính từ những nhịp cầu văn hóa, tri thức và tình hữu nghị ấy, tinh thần “thống nhất trong đa dạng” của ASEAN tiếp tục được nuôi dưỡng và lan tỏa trong đời sống cộng đồng.
Nguồn: TTXVN